Kandydat pyta o pensję na pierwszej rozmowie. Pracownik chce wiedzieć, ile średnio zarabiają kobiety i mężczyźni na podobnych stanowiskach. Księgowa dostaje pytanie, dlaczego nowa osoba w zespole ma wyższą stawkę niż ktoś z pięcioletnim stażem. Do niedawna firma zbywała takie pytania. Teraz coraz częściej musi na nie odpowiedzieć i to na piśmie.
Jawność wynagrodzeń wchodzi do polskich firm w dwóch etapach. Pierwszy obowiązuje od 24 grudnia 2025 roku i dotyczy rekrutacji. Drugi przyniesie ustawa wdrażająca unijną dyrektywę o przejrzystości wynagrodzeń. Obejmie płace pracowników już zatrudnionych, zasady ustalania wynagrodzeń i raporty luki płacowej.
W tym artykule dostajesz plan w kolejności, w jakiej go wykonasz. Zaczynasz od tego, co obowiązuje dziś. Kończysz na raportach, które czekają większe firmy. Po drodze pokazujemy, które zadania przekazać asystentce, kadrom lub zewnętrznemu specjaliście.
Stan prawny na 9 listopada 2026 roku. Ustawa wdrażająca dyrektywę jest na etapie projektu. Szczegóły, terminy i kwoty kar zależą od jej ostatecznego tekstu.
Jawność wynagrodzeń w skrócie: co już obowiązuje, a co dopiero przyjdzie
| Obowiązek | Kogo dotyczy | Od kiedy |
|---|---|---|
| Informacja o wynagrodzeniu dla kandydata | Każdy pracodawca rekrutujący na umowę o pracę | 24 grudnia 2025 (obowiązuje) |
| Zakaz pytania kandydata o obecne i wcześniejsze wynagrodzenie | Każdy pracodawca | 24 grudnia 2025 (obowiązuje) |
| Neutralne płciowo ogłoszenia i nazwy stanowisk | Każdy pracodawca | 24 grudnia 2025 (obowiązuje) |
| Wartościowanie stanowisk według obiektywnych kryteriów | Według projektu każdy pracodawca | Po wejściu ustawy (projekt) |
| Prawo pracownika do informacji o średnich zarobkach według płci | Każdy pracodawca | Po wejściu ustawy (projekt) |
| Zakaz klauzul poufności wynagrodzeń | Każdy pracodawca | Po wejściu ustawy (projekt) |
| Raport luki płacowej | Firmy od 100 pracowników, terminy zależne od wielkości | Pierwsze raporty najwcześniej w 2027 lub 2028 (projekt) |
Etap 1. Co obowiązuje od 24 grudnia 2025 roku
Nowelizacja Kodeksu pracy z 4 czerwca 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 807) zmieniła zasady rekrutacji. Dotyczy wszystkich pracodawców, także firm zatrudniających jedną osobę. Obejmuje rekrutacje na umowę o pracę. Umów zlecenia i współpracy B2B nie obejmuje wprost.
Kandydat musi znać wynagrodzenie przed podpisaniem umowy
Pracodawca przekazuje kandydatowi informację o wynagrodzeniu: konkretną kwotę, wynagrodzenie początkowe albo jego przedział, czyli widełki. Kwota wynika z obiektywnych, neutralnych płciowo kryteriów. Jeśli w firmie obowiązuje układ zbiorowy lub regulamin wynagradzania, kandydat dostaje też informację o jego postanowieniach dotyczących wynagrodzenia.
Przepisy wskazują trzy momenty, w tej kolejności:
- w ogłoszeniu o pracę,
- przed rozmową kwalifikacyjną, jeśli ogłoszenia nie było lub nie zawierało tej informacji,
- przed zawarciem umowy o pracę, jeśli wcześniej informacja nie trafiła do kandydata.
Informację przekazujesz na piśmie lub elektronicznie, z takim wyprzedzeniem, żeby kandydat zdążył świadomie negocjować. Mail z widełkami przed rozmową spełnia wymóg. Rozmowa telefoniczna bez śladu na piśmie nie. W razie sporu to pracodawca wykazuje, że przekazał informację.
Ogłoszenie bez widełek jest dozwolone. Wtedy jednak informacja musi dotrzeć do kandydata przed rozmową. Widełki w ogłoszeniu to najprostsza droga. Kandydat zna kwotę, zanim wyśle CV, a Ty nie prowadzisz rozmów z osobami spoza budżetu.
Nie pytasz o obecną ani poprzednią pensję
Pracodawca ma prawo pytać o przebieg zatrudnienia. Nie pyta o wynagrodzenie w obecnej ani wcześniejszej pracy. Pytanie o oczekiwania finansowe jest dozwolone. Różnica wygląda tak:
| Pytanie na rozmowie | Dozwolone? |
|---|---|
| Ile zarabia Pani obecnie? | Nie |
| Jaką pensję miał Pan w poprzedniej firmie? | Nie |
| Jakie ma Pani oczekiwania finansowe? | Tak |
| Czy widełki 8 000 do 9 500 zł brutto są dla Pana akceptowalne? | Tak |
Ogłoszenia i nazwy stanowisk bez płci
Ogłoszenie i nazwa stanowiska muszą być neutralne płciowo, a cała rekrutacja niedyskryminująca. „Księgowa” albo „Kierownik zmiany” w ogłoszeniu to błąd. Bezpieczne formy to na przykład „Księgowa / Księgowy”, „Specjalista ds. księgowości (K/M)” albo opis funkcji: „Osoba na stanowisku kierownika zmiany”.
Co grozi już dziś
Kandydat, którego potraktowano nierówno, ma prawo żądać odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Kodeks pracy ustala je na poziomie co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Przestrzeganie przepisów kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy.
Etap 2. Co przyniesie ustawa wdrażająca dyrektywę
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 miała trafić do polskiego prawa do 7 czerwca 2026 roku. Polska nie zdążyła. Projekt ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn (numer w wykazie prac rządu UC127) przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ustawa wejdzie w życie 6 miesięcy po publikacji, więc nowe obowiązki zaczną działać najwcześniej w 2027 roku.
Kierunek zmian jest jednak znany. Wynika wprost z dyrektywy, a projekt go powtarza.
Wartościowanie stanowisk i zasady ustalania płac
Według projektu każdy pracodawca, niezależnie od wielkości, ustala wynagrodzenia na podstawie obiektywnych kryteriów. Cztery są obowiązkowe:
- umiejętności: wykształcenie, kwalifikacje, doświadczenie, kompetencje miękkie,
- wysiłek: fizyczny i umysłowy,
- odpowiedzialność: za ludzi, budżet, wyniki, bezpieczeństwo,
- warunki pracy: środowisko, zmianowość, obciążenia.
Na tej podstawie grupujesz stanowiska w kategorie o jednakowej wartości. Praca o jednakowej wartości to nie tylko ta sama praca. Specjalistka ds. kadr i specjalista ds. zakupów trafiają do jednej kategorii, jeśli ich stanowiska dostają podobną ocenę w czterech kryteriach.
Pracownicy dostają łatwy dostęp do kryteriów, według których firma ustala wynagrodzenia, ich poziom i podwyżki. Dyrektywa pozwala zwolnić firmy zatrudniające mniej niż 50 osób z obowiązku opisywania zasad awansu płacowego.
Prawo pracownika do informacji
Pracownik ma prawo zapytać o swoje wynagrodzenie oraz o średnie wynagrodzenie kobiet i mężczyzn w swojej kategorii stanowisk. Projekt przewiduje odpowiedź w ciągu 30 dni. Dyrektywa dopuszcza do dwóch miesięcy. Pracodawca raz w roku przypomina pracownikom o tym prawie.
Koniec klauzul poufności wynagrodzeń
Zapis w umowie lub regulaminie, który zakazuje pracownikowi ujawniania swojej pensji, przestanie działać. Pracownik będzie mógł mówić o swoim wynagrodzeniu, jeśli robi to w celu dochodzenia równej płacy.
Raport luki płacowej
Większe firmy będą raportować różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn. Raport obejmuje lukę średnią i medianę, lukę w składnikach zmiennych i uzupełniających, odsetek kobiet i mężczyzn otrzymujących takie składniki, udział płci w każdym kwartylu płac oraz lukę w każdej kategorii pracowników.
| Wielkość firmy | Częstotliwość | Pierwszy raport według dyrektywy |
|---|---|---|
| 250 i więcej pracowników | Co roku | 7 czerwca 2027 |
| 150 do 249 pracowników | Co 3 lata | 7 czerwca 2027 |
| 100 do 149 pracowników | Co 3 lata | 7 czerwca 2031 |
| Poniżej 100 pracowników | Brak obowiązku | Nie dotyczy |
Terminy z dyrektywy zderzają się z opóźnieniem ustawy. Według analizy kancelarii DZP wersja projektu z kwietnia 2026 roku ustala pierwszy wspólny termin raportu na 7 czerwca 2028 roku. Ostateczna data zależy od tekstu przyjętej ustawy. Raport trafia do organu monitorującego i do pracowników.
Wspólna ocena wynagrodzeń przy luce od 5%
Ten obowiązek dotyczy firm, które raportują lukę. Jeśli raport pokaże w danej kategorii lukę co najmniej 5%, firma nie uzasadni jej obiektywnymi kryteriami i nie usunie jej w ciągu 6 miesięcy, przeprowadza wspólną ocenę wynagrodzeń z przedstawicielami pracowników. Efektem jest plan naprawczy.
Kary
Wersja projektu z kwietnia 2026 roku przewiduje grzywny od 2 000 do 60 000 zł. Dotyczą między innymi braku informacji dla kandydata, nieneutralnych nazw stanowisk, zignorowania wniosku pracownika i braku raportu. Do tego dochodzą roszczenia pracowników o odszkodowanie i wyrównanie wynagrodzenia przed sądem pracy.
Kolejność działań: plan w 10 krokach
Nie robisz wszystkiego naraz. Zacznij od obowiązków, które działają dziś. Wartościowanie i analizę luki zaplanuj na pierwsze półrocze 2027 roku. Ten czas wystarczy, jeśli zaczniesz teraz.
Teraz: rekrutacja zgodna z przepisami
Krok 1. Przejrzyj ogłoszenia o pracę. Sprawdź aktywne ogłoszenia na portalach, stronie kariery i LinkedInie. Popraw nazwy stanowisk na neutralne płciowo. Dopisz widełki albo ustal, że trafią do kandydata przed rozmową.
Krok 2. Ustal widełki dla każdego stanowiska, na które rekrutujesz. Spisz minimum i maksimum dla każdej roli. Podaj, czy to kwota brutto czy netto, miesięczna czy godzinowa. Dopisz premie i benefity, bo wynagrodzenie obejmuje wszystkie składniki.
Krok 3. Przygotuj szablon wiadomości do kandydata. Jeden mail z widełkami, składnikami wynagrodzenia i odesłaniem do regulaminu wynagradzania. Wysyłasz go przed każdą rozmową. Kopia zostaje w systemie rekrutacyjnym jako dowód.
Krok 4. Przeszkol osoby, które prowadzą rozmowy. Menedżerowie i rekruterzy muszą wiedzieć, o co nie pytać. Daj im krótką listę dozwolonych i zakazanych pytań. Usuń pole „obecne wynagrodzenie” z formularzy aplikacyjnych.
Do końca pierwszego kwartału 2027: porządek w dokumentach
Krok 5. Przejrzyj umowy i regulaminy. Znajdź klauzule poufności wynagrodzeń w umowach, regulaminie pracy i regulaminie wynagradzania. Przygotuj ich usunięcie. Sprawdź, czy regulamin wynagradzania opisuje zasady przyznawania podwyżek i premii.
Krok 6. Zbierz dane płacowe w jednym miejscu. Dla każdej osoby: stanowisko, płeć, wymiar etatu, wynagrodzenie zasadnicze, premie, dodatki, benefity. Bez tej tabeli nie zrobisz ani wartościowania, ani analizy luki.
Pierwsze półrocze 2027: wartościowanie i analiza
Krok 7. Wartościuj stanowiska. Oceń każde stanowisko w czterech kryteriach: umiejętności, wysiłek, odpowiedzialność, warunki pracy. Przypisz punkty, pogrupuj stanowiska w kategorie. Zapisz metodę, bo przy kontroli lub sporze to ona broni Twoich decyzji.
Krok 8. Policz lukę płacową na próbę. Porównaj średnie i mediany wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w każdej kategorii. Nawet jeśli nie raportujesz, ta analiza pokaże, w których miejscach pracownik ma podstawy, by zakwestionować swoją pensję.
Krok 9. Wyjaśnij lub wyrównaj różnice. Każdą różnicę od 5% w górę opisz obiektywnym powodem albo zaplanuj korektę w najbliższym cyklu podwyżek. Zrób to przed wejściem ustawy, nie po pierwszym wniosku pracownika.
Przed wejściem ustawy: procedury i komunikacja
Krok 10. Przygotuj procedurę odpowiedzi na wnioski i poinformuj zespół. Ustal, kto przyjmuje wniosek, kto liczy średnie i kto podpisuje odpowiedź. Przygotuj szablon odpowiedzi i coroczną informację o prawie do informacji. Wyjaśnij menedżerom nowe zasady, zanim pracownicy zaczną o nie pytać.
Przykład: firma usługowa z 40 pracownikami
Przykład poglądowy. Firma szkoleniowa zatrudnia 40 osób. Nie raportuje luki, bo ma mniej niż 100 pracowników. Według projektu i tak wartościuje stanowiska i odpowiada na wnioski o informację.
W listopadzie 2026 roku właścicielka zleca asystentce przegląd ogłoszeń. Trzy z pięciu mają nazwy w formie żeńskiej, żadne nie podaje widełek. Asystentka poprawia nazwy i przygotowuje szablon maila z widełkami. Zajmuje jej to dwa dni.
W styczniu kadrowa zbiera dane płacowe. Okazuje się, że dwóch koordynatorów projektów zarabia o 900 zł więcej niż trzy koordynatorki z podobnym stażem. Różnica wynika z negocjacji przy zatrudnieniu, nie z kryteriów. Firma wyrównuje stawki w marcowym cyklu podwyżek. Gdy ustawa wejdzie w życie, pytanie pracownicy o średnie zarobki w jej kategorii nie będzie problemem.
Co delegować, a co zostawić sobie
Jawność wynagrodzeń to dużo pracy porządkowej i kilka decyzji. Decyzje zostają u właściciela lub zarządu. Pracę porządkową przekazujesz dalej.
| Zadanie | Kto przejmuje |
|---|---|
| Przegląd ogłoszeń i poprawa nazw stanowisk | Wirtualna asystentka, osoba z HR |
| Szablon maila z widełkami i jego wysyłka | Wirtualna asystentka |
| Lista dozwolonych pytań na rozmowie | Kadry, doradca HR |
| Zebranie danych płacowych w tabeli | Kadry, biuro rachunkowe |
| Przegląd umów i regulaminów | Prawnik od prawa pracy |
| Wartościowanie stanowisk | Doradca HR z menedżerami |
| Ustalenie widełek i decyzja o korektach płac | Właściciel, zarząd |
| Obsługa wniosków pracowników | Kadry według procedury |
| Coroczna informacja dla zespołu | Wirtualna asystentka, kadry |
Asystentka nie potrzebuje dostępu do pensji, żeby przejrzeć ogłoszenia, poprawić nazwy stanowisk czy wysłać szablon do kandydatów. Dane płacowe zostają w kadrach. Taki podział chroni poufność i odciąża właściciela.
Najczęstsze błędy pracodawców
- Widełki tak szerokie, że nic nie mówią, na przykład 5 000 do 20 000 zł.
- Informacja o wynagrodzeniu przekazana tylko ustnie, bez śladu na piśmie.
- Pytanie o obecną pensję w formularzu aplikacyjnym.
- Nazwa stanowiska w jednej formie gramatycznej, na przykład „Asystentka zarządu”.
- Odkładanie wartościowania stanowisk do dnia wejścia ustawy.
- Brak zapisanych zasad przyznawania podwyżek i premii.
Najczęściej zadawane pytania o jawność wynagrodzeń
Czy muszę podawać widełki w ogłoszeniu o pracę?
Nie musisz. Musisz jednak przekazać informację o wynagrodzeniu przed rozmową kwalifikacyjną, jeśli nie było jej w ogłoszeniu. Najpóźniej przed podpisaniem umowy.
Czy jawność wynagrodzeń dotyczy małych firm?
Tak. Obowiązki rekrutacyjne dotyczą każdego pracodawcy. Według projektu wartościowanie stanowisk i prawo do informacji też obejmą wszystkie firmy. Raporty luki płacowej dotyczą firm od 100 pracowników.
Czy przepisy obejmują umowy B2B i zlecenia?
Przepisy Kodeksu pracy dotyczą rekrutacji na umowę o pracę. Umów cywilnoprawnych nie obejmują wprost.
Czy wolno zapytać kandydata o oczekiwania finansowe?
Tak. Zakazane jest pytanie o obecne i wcześniejsze wynagrodzenie.
Kiedy wejdzie w życie ustawa wdrażająca dyrektywę?
Ustawa wejdzie w życie 6 miesięcy po publikacji. Nowe obowiązki zaczną działać najwcześniej w 2027 roku.
Czy pracownik pozna pensję koleżanki z zespołu?
Nie. Pozna swoje wynagrodzenie oraz średnie wynagrodzenie kobiet i mężczyzn w swojej kategorii stanowisk.
Jakie kary grożą za brak jawności wynagrodzeń?
Wersja projektu z kwietnia 2026 roku przewiduje grzywny od 2 000 do 60 000 zł. Pracownik ma też prawo dochodzić odszkodowania i wyrównania wynagrodzenia w sądzie.


