Jawność wynagrodzeń. Co pracodawca musi przygotować i w jakiej kolejności

Kandydat pyta o pensję na pierwszej rozmowie. Pracownik chce wiedzieć, ile średnio zarabiają kobiety i mężczyźni na podobnych stanowiskach. Księgowa dostaje pytanie, dlaczego nowa osoba w zespole ma wyższą stawkę niż ktoś z pięcioletnim stażem. Do niedawna firma zbywała takie pytania. Teraz coraz częściej musi na nie odpowiedzieć i to na piśmie.

Jawność wynagrodzeń wchodzi do polskich firm w dwóch etapach. Pierwszy obowiązuje od 24 grudnia 2025 roku i dotyczy rekrutacji. Drugi przyniesie ustawa wdrażająca unijną dyrektywę o przejrzystości wynagrodzeń. Obejmie płace pracowników już zatrudnionych, zasady ustalania wynagrodzeń i raporty luki płacowej.

W tym artykule dostajesz plan w kolejności, w jakiej go wykonasz. Zaczynasz od tego, co obowiązuje dziś. Kończysz na raportach, które czekają większe firmy. Po drodze pokazujemy, które zadania przekazać asystentce, kadrom lub zewnętrznemu specjaliście.

Stan prawny na 9 listopada 2026 roku. Ustawa wdrażająca dyrektywę jest na etapie projektu. Szczegóły, terminy i kwoty kar zależą od jej ostatecznego tekstu.

Jawność wynagrodzeń w skrócie: co już obowiązuje, a co dopiero przyjdzie

Obowiązek Kogo dotyczy Od kiedy
Informacja o wynagrodzeniu dla kandydata Każdy pracodawca rekrutujący na umowę o pracę 24 grudnia 2025 (obowiązuje)
Zakaz pytania kandydata o obecne i wcześniejsze wynagrodzenie Każdy pracodawca 24 grudnia 2025 (obowiązuje)
Neutralne płciowo ogłoszenia i nazwy stanowisk Każdy pracodawca 24 grudnia 2025 (obowiązuje)
Wartościowanie stanowisk według obiektywnych kryteriów Według projektu każdy pracodawca Po wejściu ustawy (projekt)
Prawo pracownika do informacji o średnich zarobkach według płci Każdy pracodawca Po wejściu ustawy (projekt)
Zakaz klauzul poufności wynagrodzeń Każdy pracodawca Po wejściu ustawy (projekt)
Raport luki płacowej Firmy od 100 pracowników, terminy zależne od wielkości Pierwsze raporty najwcześniej w 2027 lub 2028 (projekt)

Etap 1. Co obowiązuje od 24 grudnia 2025 roku

Nowelizacja Kodeksu pracy z 4 czerwca 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 807) zmieniła zasady rekrutacji. Dotyczy wszystkich pracodawców, także firm zatrudniających jedną osobę. Obejmuje rekrutacje na umowę o pracę. Umów zlecenia i współpracy B2B nie obejmuje wprost.

Kandydat musi znać wynagrodzenie przed podpisaniem umowy

Pracodawca przekazuje kandydatowi informację o wynagrodzeniu: konkretną kwotę, wynagrodzenie początkowe albo jego przedział, czyli widełki. Kwota wynika z obiektywnych, neutralnych płciowo kryteriów. Jeśli w firmie obowiązuje układ zbiorowy lub regulamin wynagradzania, kandydat dostaje też informację o jego postanowieniach dotyczących wynagrodzenia.

Przepisy wskazują trzy momenty, w tej kolejności:

  1. w ogłoszeniu o pracę,
  2. przed rozmową kwalifikacyjną, jeśli ogłoszenia nie było lub nie zawierało tej informacji,
  3. przed zawarciem umowy o pracę, jeśli wcześniej informacja nie trafiła do kandydata.

Informację przekazujesz na piśmie lub elektronicznie, z takim wyprzedzeniem, żeby kandydat zdążył świadomie negocjować. Mail z widełkami przed rozmową spełnia wymóg. Rozmowa telefoniczna bez śladu na piśmie nie. W razie sporu to pracodawca wykazuje, że przekazał informację.

Ogłoszenie bez widełek jest dozwolone. Wtedy jednak informacja musi dotrzeć do kandydata przed rozmową. Widełki w ogłoszeniu to najprostsza droga. Kandydat zna kwotę, zanim wyśle CV, a Ty nie prowadzisz rozmów z osobami spoza budżetu.

Nie pytasz o obecną ani poprzednią pensję

Pracodawca ma prawo pytać o przebieg zatrudnienia. Nie pyta o wynagrodzenie w obecnej ani wcześniejszej pracy. Pytanie o oczekiwania finansowe jest dozwolone. Różnica wygląda tak:

Pytanie na rozmowie Dozwolone?
Ile zarabia Pani obecnie? Nie
Jaką pensję miał Pan w poprzedniej firmie? Nie
Jakie ma Pani oczekiwania finansowe? Tak
Czy widełki 8 000 do 9 500 zł brutto są dla Pana akceptowalne? Tak

Ogłoszenia i nazwy stanowisk bez płci

Ogłoszenie i nazwa stanowiska muszą być neutralne płciowo, a cała rekrutacja niedyskryminująca. „Księgowa” albo „Kierownik zmiany” w ogłoszeniu to błąd. Bezpieczne formy to na przykład „Księgowa / Księgowy”, „Specjalista ds. księgowości (K/M)” albo opis funkcji: „Osoba na stanowisku kierownika zmiany”.

Co grozi już dziś

Kandydat, którego potraktowano nierówno, ma prawo żądać odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Kodeks pracy ustala je na poziomie co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Przestrzeganie przepisów kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy.

Etap 2. Co przyniesie ustawa wdrażająca dyrektywę

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 miała trafić do polskiego prawa do 7 czerwca 2026 roku. Polska nie zdążyła. Projekt ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn (numer w wykazie prac rządu UC127) przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ustawa wejdzie w życie 6 miesięcy po publikacji, więc nowe obowiązki zaczną działać najwcześniej w 2027 roku.

Kierunek zmian jest jednak znany. Wynika wprost z dyrektywy, a projekt go powtarza.

Wartościowanie stanowisk i zasady ustalania płac

Według projektu każdy pracodawca, niezależnie od wielkości, ustala wynagrodzenia na podstawie obiektywnych kryteriów. Cztery są obowiązkowe:

  • umiejętności: wykształcenie, kwalifikacje, doświadczenie, kompetencje miękkie,
  • wysiłek: fizyczny i umysłowy,
  • odpowiedzialność: za ludzi, budżet, wyniki, bezpieczeństwo,
  • warunki pracy: środowisko, zmianowość, obciążenia.

Na tej podstawie grupujesz stanowiska w kategorie o jednakowej wartości. Praca o jednakowej wartości to nie tylko ta sama praca. Specjalistka ds. kadr i specjalista ds. zakupów trafiają do jednej kategorii, jeśli ich stanowiska dostają podobną ocenę w czterech kryteriach.

Pracownicy dostają łatwy dostęp do kryteriów, według których firma ustala wynagrodzenia, ich poziom i podwyżki. Dyrektywa pozwala zwolnić firmy zatrudniające mniej niż 50 osób z obowiązku opisywania zasad awansu płacowego.

Prawo pracownika do informacji

Pracownik ma prawo zapytać o swoje wynagrodzenie oraz o średnie wynagrodzenie kobiet i mężczyzn w swojej kategorii stanowisk. Projekt przewiduje odpowiedź w ciągu 30 dni. Dyrektywa dopuszcza do dwóch miesięcy. Pracodawca raz w roku przypomina pracownikom o tym prawie.

Koniec klauzul poufności wynagrodzeń

Zapis w umowie lub regulaminie, który zakazuje pracownikowi ujawniania swojej pensji, przestanie działać. Pracownik będzie mógł mówić o swoim wynagrodzeniu, jeśli robi to w celu dochodzenia równej płacy.

Raport luki płacowej

Większe firmy będą raportować różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn. Raport obejmuje lukę średnią i medianę, lukę w składnikach zmiennych i uzupełniających, odsetek kobiet i mężczyzn otrzymujących takie składniki, udział płci w każdym kwartylu płac oraz lukę w każdej kategorii pracowników.

Wielkość firmy Częstotliwość Pierwszy raport według dyrektywy
250 i więcej pracowników Co roku 7 czerwca 2027
150 do 249 pracowników Co 3 lata 7 czerwca 2027
100 do 149 pracowników Co 3 lata 7 czerwca 2031
Poniżej 100 pracowników Brak obowiązku Nie dotyczy

Terminy z dyrektywy zderzają się z opóźnieniem ustawy. Według analizy kancelarii DZP wersja projektu z kwietnia 2026 roku ustala pierwszy wspólny termin raportu na 7 czerwca 2028 roku. Ostateczna data zależy od tekstu przyjętej ustawy. Raport trafia do organu monitorującego i do pracowników.

Wspólna ocena wynagrodzeń przy luce od 5%

Ten obowiązek dotyczy firm, które raportują lukę. Jeśli raport pokaże w danej kategorii lukę co najmniej 5%, firma nie uzasadni jej obiektywnymi kryteriami i nie usunie jej w ciągu 6 miesięcy, przeprowadza wspólną ocenę wynagrodzeń z przedstawicielami pracowników. Efektem jest plan naprawczy.

Kary

Wersja projektu z kwietnia 2026 roku przewiduje grzywny od 2 000 do 60 000 zł. Dotyczą między innymi braku informacji dla kandydata, nieneutralnych nazw stanowisk, zignorowania wniosku pracownika i braku raportu. Do tego dochodzą roszczenia pracowników o odszkodowanie i wyrównanie wynagrodzenia przed sądem pracy.

Kolejność działań: plan w 10 krokach

Nie robisz wszystkiego naraz. Zacznij od obowiązków, które działają dziś. Wartościowanie i analizę luki zaplanuj na pierwsze półrocze 2027 roku. Ten czas wystarczy, jeśli zaczniesz teraz.

Teraz: rekrutacja zgodna z przepisami

Krok 1. Przejrzyj ogłoszenia o pracę. Sprawdź aktywne ogłoszenia na portalach, stronie kariery i LinkedInie. Popraw nazwy stanowisk na neutralne płciowo. Dopisz widełki albo ustal, że trafią do kandydata przed rozmową.

Krok 2. Ustal widełki dla każdego stanowiska, na które rekrutujesz. Spisz minimum i maksimum dla każdej roli. Podaj, czy to kwota brutto czy netto, miesięczna czy godzinowa. Dopisz premie i benefity, bo wynagrodzenie obejmuje wszystkie składniki.

Krok 3. Przygotuj szablon wiadomości do kandydata. Jeden mail z widełkami, składnikami wynagrodzenia i odesłaniem do regulaminu wynagradzania. Wysyłasz go przed każdą rozmową. Kopia zostaje w systemie rekrutacyjnym jako dowód.

Krok 4. Przeszkol osoby, które prowadzą rozmowy. Menedżerowie i rekruterzy muszą wiedzieć, o co nie pytać. Daj im krótką listę dozwolonych i zakazanych pytań. Usuń pole „obecne wynagrodzenie” z formularzy aplikacyjnych.

Do końca pierwszego kwartału 2027: porządek w dokumentach

Krok 5. Przejrzyj umowy i regulaminy. Znajdź klauzule poufności wynagrodzeń w umowach, regulaminie pracy i regulaminie wynagradzania. Przygotuj ich usunięcie. Sprawdź, czy regulamin wynagradzania opisuje zasady przyznawania podwyżek i premii.

Krok 6. Zbierz dane płacowe w jednym miejscu. Dla każdej osoby: stanowisko, płeć, wymiar etatu, wynagrodzenie zasadnicze, premie, dodatki, benefity. Bez tej tabeli nie zrobisz ani wartościowania, ani analizy luki.

Pierwsze półrocze 2027: wartościowanie i analiza

Krok 7. Wartościuj stanowiska. Oceń każde stanowisko w czterech kryteriach: umiejętności, wysiłek, odpowiedzialność, warunki pracy. Przypisz punkty, pogrupuj stanowiska w kategorie. Zapisz metodę, bo przy kontroli lub sporze to ona broni Twoich decyzji.

Krok 8. Policz lukę płacową na próbę. Porównaj średnie i mediany wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w każdej kategorii. Nawet jeśli nie raportujesz, ta analiza pokaże, w których miejscach pracownik ma podstawy, by zakwestionować swoją pensję.

Krok 9. Wyjaśnij lub wyrównaj różnice. Każdą różnicę od 5% w górę opisz obiektywnym powodem albo zaplanuj korektę w najbliższym cyklu podwyżek. Zrób to przed wejściem ustawy, nie po pierwszym wniosku pracownika.

Przed wejściem ustawy: procedury i komunikacja

Krok 10. Przygotuj procedurę odpowiedzi na wnioski i poinformuj zespół. Ustal, kto przyjmuje wniosek, kto liczy średnie i kto podpisuje odpowiedź. Przygotuj szablon odpowiedzi i coroczną informację o prawie do informacji. Wyjaśnij menedżerom nowe zasady, zanim pracownicy zaczną o nie pytać.

Przykład: firma usługowa z 40 pracownikami

Przykład poglądowy. Firma szkoleniowa zatrudnia 40 osób. Nie raportuje luki, bo ma mniej niż 100 pracowników. Według projektu i tak wartościuje stanowiska i odpowiada na wnioski o informację.

W listopadzie 2026 roku właścicielka zleca asystentce przegląd ogłoszeń. Trzy z pięciu mają nazwy w formie żeńskiej, żadne nie podaje widełek. Asystentka poprawia nazwy i przygotowuje szablon maila z widełkami. Zajmuje jej to dwa dni.

W styczniu kadrowa zbiera dane płacowe. Okazuje się, że dwóch koordynatorów projektów zarabia o 900 zł więcej niż trzy koordynatorki z podobnym stażem. Różnica wynika z negocjacji przy zatrudnieniu, nie z kryteriów. Firma wyrównuje stawki w marcowym cyklu podwyżek. Gdy ustawa wejdzie w życie, pytanie pracownicy o średnie zarobki w jej kategorii nie będzie problemem.

Co delegować, a co zostawić sobie

Jawność wynagrodzeń to dużo pracy porządkowej i kilka decyzji. Decyzje zostają u właściciela lub zarządu. Pracę porządkową przekazujesz dalej.

Zadanie Kto przejmuje
Przegląd ogłoszeń i poprawa nazw stanowisk Wirtualna asystentka, osoba z HR
Szablon maila z widełkami i jego wysyłka Wirtualna asystentka
Lista dozwolonych pytań na rozmowie Kadry, doradca HR
Zebranie danych płacowych w tabeli Kadry, biuro rachunkowe
Przegląd umów i regulaminów Prawnik od prawa pracy
Wartościowanie stanowisk Doradca HR z menedżerami
Ustalenie widełek i decyzja o korektach płac Właściciel, zarząd
Obsługa wniosków pracowników Kadry według procedury
Coroczna informacja dla zespołu Wirtualna asystentka, kadry

Asystentka nie potrzebuje dostępu do pensji, żeby przejrzeć ogłoszenia, poprawić nazwy stanowisk czy wysłać szablon do kandydatów. Dane płacowe zostają w kadrach. Taki podział chroni poufność i odciąża właściciela.

Najczęstsze błędy pracodawców

  • Widełki tak szerokie, że nic nie mówią, na przykład 5 000 do 20 000 zł.
  • Informacja o wynagrodzeniu przekazana tylko ustnie, bez śladu na piśmie.
  • Pytanie o obecną pensję w formularzu aplikacyjnym.
  • Nazwa stanowiska w jednej formie gramatycznej, na przykład „Asystentka zarządu”.
  • Odkładanie wartościowania stanowisk do dnia wejścia ustawy.
  • Brak zapisanych zasad przyznawania podwyżek i premii.

Najczęściej zadawane pytania o jawność wynagrodzeń

Czy muszę podawać widełki w ogłoszeniu o pracę?

Nie musisz. Musisz jednak przekazać informację o wynagrodzeniu przed rozmową kwalifikacyjną, jeśli nie było jej w ogłoszeniu. Najpóźniej przed podpisaniem umowy.

Czy jawność wynagrodzeń dotyczy małych firm?

Tak. Obowiązki rekrutacyjne dotyczą każdego pracodawcy. Według projektu wartościowanie stanowisk i prawo do informacji też obejmą wszystkie firmy. Raporty luki płacowej dotyczą firm od 100 pracowników.

Czy przepisy obejmują umowy B2B i zlecenia?

Przepisy Kodeksu pracy dotyczą rekrutacji na umowę o pracę. Umów cywilnoprawnych nie obejmują wprost.

Czy wolno zapytać kandydata o oczekiwania finansowe?

Tak. Zakazane jest pytanie o obecne i wcześniejsze wynagrodzenie.

Kiedy wejdzie w życie ustawa wdrażająca dyrektywę?

Ustawa wejdzie w życie 6 miesięcy po publikacji. Nowe obowiązki zaczną działać najwcześniej w 2027 roku.

Czy pracownik pozna pensję koleżanki z zespołu?

Nie. Pozna swoje wynagrodzenie oraz średnie wynagrodzenie kobiet i mężczyzn w swojej kategorii stanowisk.

Jakie kary grożą za brak jawności wynagrodzeń?

Wersja projektu z kwietnia 2026 roku przewiduje grzywny od 2 000 do 60 000 zł. Pracownik ma też prawo dochodzić odszkodowania i wyrównania wynagrodzenia w sądzie.

Źródła